Trong giai đoạn 2023–2025, thông qua hoạt động điều tra, giám sát đa dạng sinh học, Ban Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ tỉnh Thái Nguyên đã ghi nhận bổ sung 04 loài động vật mới tại Khu Dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, nâng tổng số loài động vật từ 346 loài lên 350 loài. Kết quả này tiếp tục khẳng định giá trị đa dạng sinh học nổi bật của khu rừng đặc dụng trên núi đá vôi, có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn ở cấp tỉnh và quốc gia.

Cụ thể, năm 2024, qua thực hiện nhiệm vụ điều tra, đánh giá các loài linh trưởng, đơn vị đã phát hiện và ghi nhận thêm 02 loài gồm: Cu li nhỏ (Nycticebus pygmaeus) và Khỉ đuôi lợn (Macaca leonina).

Năm 2025, thông qua khảo sát thực địa và đặt bẫy ảnh tại khu vực rừng đặc dụng thuộc xã Sảng Mộc, đơn vị tiếp tục ghi nhận sự xuất hiện của Hươu xạ rừng (Moschus berezovskii) và Cầy gấm (Prionodon pardicolor). Đây là các loài thuộc nhóm IB theo quy định của pháp luật về quản lý động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; đồng thời được xếp hạng Nguy cấp (EN) trong Danh lục đỏ IUCN.

Việc ghi nhận các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm nêu trên là minh chứng cho hiệu quả của công tác quản lý, bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái rừng trong thời gian qua. Ban Quản lý đã triển khai đồng bộ các giải pháp như tăng cường tuần tra, kiểm soát các khu vực trọng điểm; phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương; thực hiện khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng dân cư vùng đệm; từng bước hạn chế các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn đa dạng sinh học vẫn đứng trước nhiều khó khăn, nhất là áp lực từ sinh kế của người dân sống gần rừng. Thực tế cho thấy, bảo vệ rừng chỉ bền vững khi gắn với phát triển sinh kế ổn định, lâu dài cho cộng đồng vùng đệm. Do đó, trong thời gian tới, Ban Quản lý tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, tăng cường hợp tác nghiên cứu khoa học, xây dựng chương trình giám sát dài hạn đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm; đồng thời lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học với các mô hình sinh kế thân thiện môi trường, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Việc phát hiện thêm các loài động vật quý hiếm tại Khu Dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng không chỉ làm phong phú danh lục loài của khu rừng mà còn là cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các giải pháp bảo tồn phù hợp, hướng tới mục tiêu quản lý, bảo vệ rừng bền vững, gắn với phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Một số hình ảnh các loài được ghi nhận trong quá trình điều tra:

Hươu xạ rừng (Moschus berezovskii)

Cầy gấm (Prionodon pardicolor)

Khỉ đuôi lợn (Macaca leonina)

Cu li nhỏ (Nycticebus pygmaeus)